MỘT SỐ ĐIỂM MỚI ĐÁNG LƯU Ý TRONG CÔNG TÁC BẦU CỬ ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI KHÓA XVI VÀ ĐẠI BIỂU HĐND CÁC CẤP NHIỆM KỲ 2026 – 2031
Ngày 24/6/2025, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung Luật Bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND – có hiệu lực từ 01/7/2025 và được áp dụng ngay trong cuộc bầu cử 15/3/2026.
Trước đó, Nghị quyết 199/2025/QH15 (ngày 21/5/2025) đã quyết định rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021–2026, đồng thời ấn định ngày bầu cử 15/3/2026, sớm hơn khoảng 2 tháng so với các nhiệm kỳ trước.
Dưới đây là những điểm mới quan trọng
1. Thẩm quyền xác định khu vực bỏ phiếu & tổ chức phụ trách bầu cử
Cấp xã quyết định khu vực bỏ phiếu và báo cáo cấp tỉnh
• Trước đây: UBND xã quyết định → UBND huyện phê chuẩn.
• Nay: UBND xã tự quyết định và báo cáo UBND tỉnh.
• UBND tỉnh chỉ điều chỉnh khi cần thiết.
Quy định tại khoản 4 Điều 11 Luật Bầu cử.
Tăng số lượng thành viên các tổ chức phụ trách bầu cử
Do không còn tổ chức bầu cử cấp huyện nên số lượng thành viên tăng tương ứng:
• UBBC cấp tỉnh: 23–37 thành viên (trước 21–31)
• UBBC cấp xã: 9–17 (trước 9–11)
• Ban bầu cử ĐBQH: 9–17 (trước 9–15)
• Ban bầu cử HĐND cấp tỉnh: 11–15 (trước 11–13)
• Ban bầu cử HĐND cấp xã: 9–15 (trước 7–9)
Hội nghị hiệp thương bổ sung đại diện Mặt trận Tổ quốc cấp xã thay vì cấp huyện (Điều 39, 44, 49).
2. Điều chỉnh, rút ngắn thời gian thực hiện quy trình bầu cử
Giảm thời gian từ nộp hồ sơ đến ngày bầu cử: từ 70 ngày → 42 ngày.
Các mốc thời gian mới:
• Hiệp thương lần 2: chậm nhất 40 ngày trước bầu cử (trước 65 ngày)
• Hiệp thương lần 3: chậm nhất 23 ngày (trước 35 ngày)
• Niêm yết danh sách ứng cử: chậm nhất 16 ngày (trước 20 ngày)
Rút ngắn thời gian xử lý nghiệp vụ:
• Bầu cử lại/bầu cử thêm: chậm nhất 7 ngày (trước 15 ngày)
• Công bố kết quả: chậm nhất 10 ngày (trước 20 ngày)
• Tiếp nhận khiếu nại: 3 ngày (trước 5 ngày)
• Giải quyết khiếu nại: 7 ngày (trước 20–30 ngày)
3. Khắc phục vướng mắc trong thực tiễn
• Bổ sung chức danh Thư ký của UBBC và Ban bầu cử.
• Bổ sung thành viên đại diện Đoàn ĐBQH trong UBBC cấp tỉnh.
• Danh sách UBBC cấp xã phải gửi UBBC cấp tỉnh.
• Chuyển hồ sơ ứng cử khi ứng cử viên chuyển công tác sau hạn nộp hồ sơ sẽ thực hiện theo hướng dẫn của Hội đồng bầu cử quốc gia (khoản 4 Điều 36).
4. Đổi mới phương thức vận động bầu cử
Cho phép:
Tiếp xúc cử tri trực tiếp
Trực tuyến
Kết hợp trực tiếp + trực tuyến
Với điều kiện bảo đảm:
• Kỹ thuật
• An toàn thông tin
• An ninh mạng
UBND nơi tổ chức có trách nhiệm thông báo đầy đủ nội dung, thời gian, địa điểm và điểm truy cập trực tuyến.
Đây là bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số, tăng cường minh bạch và mở rộng sự tham gia của cử tri.
5. Quy định mới mang tính linh hoạt
Trong quá trình tổ chức bầu cử, khi phát sinh vướng mắc, Hội đồng bầu cử quốc gia được quyền:
• điều chỉnh thời gian
• hướng dẫn các tổ chức phụ trách bầu cử thực hiện
Cuộc bầu cử ĐBQH khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 là cuộc bầu cử đầu tiên áp dụng Luật Bầu cử sửa đổi.
Góp phần tinh gọn bộ máy
Ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin
Tăng tính minh bạch, hiện đại
Thuận tiện hơn cho cử tri
Theo Nghị quyết 199/2025/QH15:
• Chậm nhất 60 ngày sau 15/3/2026 → Quốc hội khóa XVI họp phiên đầu tiên
• Chậm nhất 45 ngày → HĐND các cấp họp phiên đầu tiên
Đây là đợt bầu cử có nhiều đổi mới, đánh dấu bước tiến trong hoàn thiện pháp luật và hiện đại hóa nền hành chính.
