HẢI PHÒNG KHÁT VỌNG, VƯƠN LÊN
1/ Hải Phòng là miền đất cổ với bề dày truyền thống lịch sử, văn hóa, xã hội lâu đời
Hải Phòng là vùng đất cổ có bề dày truyền thống lịch sử, văn hóa , xã hội lâu đời. Sự hình thành và phát triển của Hải Phòng gắn liền với các chứng tích của người tiền sử ở di chỉ khảo cổ học Cái Bèo (Cát Bà) thuộc Văn hóa Hạ Long cách ngày nay khoảng từ 4000 đến 6000 năm; với sự hình thành của nền văn minh sông Hồng thuộc văn hóa Đông Sơn với các chứng tích của con người ở di chỉ khảo cổ học Tràng Kênh (Thuỷ Nguyên), Núi Voi (An Lão) cách ngày nay từ 2000 năm đến hơn 3000 năm; với truyền thuyết về tên tuổi của nữ tướng Lê Chân – người lập Trang An Biên vào đầu Công nguyên – cái nôi hình thành nên đô thị Hải Phòng ngày nay.
Hải phòng là vùng đất địa linh, nhân kiệt, là vùng đất đầu sóng ngọn gió, “phên dậu” phía Đông của đất nước. Hải Phòng có vị thế chiến lược trong toàn bộ tiến trình đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc ta. Người Hải Phòng với tinh thần yêu nước nồng nàn, tính cách dũng cảm, kiên cường, năng động, sáng tạo, đã từng chứng kiến và tham gia nhiều trận quyết chiến chiến lược trong chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ Quốc.Hải Phòng là nơi có những chiến công vang dội tiêu biểu như “Sông Bạch Đằng ba lần dậy” sóng chống quân xâm lược. Thế kỷ XVI, Hải Phòng là Kinh đô thứ hai của Nhà Mạc với tên gọi là Kinh đô Dương Kinh. Năm 1870 – 1873, Bùi Viện được vua Tự Đức giao phó đã thực hiện việc xây dựng một bến cảng bên cửa sông Cấm mang tên Ninh Hải và một căn cứ phòng ngự bờ biển ở liền kế bên, gọi là nha Hải Phòng sứ. Hải Phòng thời phong kiến có nhiều trạng nguyên như Lê Ích Mộc, Trần Tất Văn, Nguyễn Bỉnh Khiêm
Thành phố Hải Phòng ngày nay được Quốc Hội Nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa (nay là Quốc Hội Nước Cộng Hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam), Quyết định thành lập vào ngày 27/10/1962 trên cơ sở hợp nhất thành phố Hải Phòng cũ và tỉnh Kiến An.
2/ Hải Phòng là địa phương giàu truyền thống cách mạng.
Hải Phòng là địa phương giàu truyền thống cách mạng, cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX Hải Phòng là “Cảng lớn của Bắc kỳ”, đầu mối giao thông quan trọng trên đường hàng hải quốc tế và là một trung tâm công nghiệp, Hải Phòng đã trở thành một trong những cái nôi đánh dấu sự ra đời của giai cấp công nhân và phong trào công nhân đấu tranh chống lại sự áp bức dân tộc và giai cấp của thực dân Pháp. Là một trong những địa phương đầu tiên của cả nước tiếp nhận và thể nghiệm Chủ nghĩa Mác – Lê nin do Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc truyền bá vào trong nước, Hải Phòng có vai trò quan trọng trong quá trình vận động thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam từ những năm 1925 – 1930, tiêu biểu là phong trào vô sản hóa diễn ra năm 1928.
Đầu tháng 4/1929, tổ chức cộng sản đầu tiên ở Hải Phòng được thành lập. Tháng 4/1930, Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam thành phố Hải Phòng được thành lập, là một trong ít những đảng bộ ra đời đầu tiên ở trong nước.
Từ khi có Đảng lãnh đạo, phong trào công nhân và phong trào yêu nước của nhân dân Hải Phòng diễn ra sôi nổi trong các phong trào cách mạng 1930 – 1931, 1936- 1939, 1939 – 1945. Trong cao trào kháng Nhật cứu nước, Hải Phòng – Kiến An là nơi phong trào Việt Minh phát triển mạnh. Ngày 12/7/1945, nhân dân Kim Sơn ( Kiến Thụy) khởi nghĩa thắng lợi , lập Ủy ban giải phóng, kháng Nhật thắng lợi – mở đầu cho quá trình khởi nghĩa từng phần, tiến tới Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cách mạng tháng Tám năm 1945 ở vùng duyên hải Bắc bộ. Theo lện Tổng khởi nghĩa, chỉ trong vòng 10 ngày (15à25/8/1945) chính quyền tay sai các cấp của địch ở Hải Phòng và Kiến An đã bị lực lượng cách mạng đạp tan, chính quyền Cách mạng được thành lập.
3/Sự kiện giải phóng Hải Phòng (13/5/1955).
Cách mạng tháng Tám thành công, Nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa trong tình thế “ ngàn cân treo sợi tóc”, kẻ thù nguy hiểm nhất là Thực dân Pháp quyết tâm cướp nước ta lần nữa. Ngày 20/11/1946, Hải Phòng địa phương đầu tiên của miền Bắc bước vào cuộc kháng chiến chống Pháp bằng cuộc chiến tranh nhân dân : Toàn dân, toàn diện, lâu dài, tự lực cánh sinh, tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế có nhiều chiến công xuất sắc , làm nên truyền thống “ Đường 5 anh dũng”, “Đường 10 quật khởi”, “ Sở dầu, Cát Bi rực lửa”, góp phần xứng đáng làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ “lững lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, buộc thực dân Pháp phait ký Hiệp định Giơ ne vơ chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương. Theo nội dung của Hiệp định Giơ ne vơ, quân dân Hải Phòng lại bước tiếp vào cuộc chiến đấu mới đó là thời kỳ “ 300 ngày giải phóng quê hương”. Đây là cuộc đấu tranh với địch trên các mặt trận kinh tế, chính trị diễn ra vô cùng gay go và ác liệt, đập tan ý đồ phá hoại của kẻ thù, bảo vệ vững chắc thành phố.
Ngày 13/5/1955, bộ đội ta rầm rập tiến vào tiếp quản thành phố. Cả rừng cờ đỏ sao vàng chiến thắng kiêu hãnh tung bay trên bầu trời Hải Phòng, báo hiệu một trang sử mới bắt đầu. Ngày 15/5/1955, những tên lính Pháp cuối cùng xuống tàu tại bến Nghiêng (thuộc quận Đồ Sơn ngày nay) rút khỏi Hải Phòng. Hải Phòng được giải phóng khỏi ách đô hộ của thực dân Pháp.
4/Hải Phòng anh dũng chiến đấu, góp phần giành thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước
Ngay sau ngày giải phóng thành phố và 10 năm (1955 – 1965), Đảng bộ , quân và nhân dân thành phố đã khẩn trương khắc phục hậu quả chiến tranh, khôi phục và phát triển kinh tế - văn hóa, thực hiện chủ trương cải tạo xã hội chủ nghĩa. Với tinh thần sáng tạo của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, Hải Phòng đã đi đầu và trở thành quê hương của phong trào thi đua”Sóng Duyên Hải” và xây dựng tổ đội lao động xã hội chủ nghĩa trong công nghiệp.
Trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, làm nhiệm vụ quốc tế giúp nước bạn Lào và Campuchia, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ, Đảng bộ và nhân dân Hải Phòng đã nỗ lực phấn đấu, giành được nhiều thắng lợi to lớn trong việc thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược, đặc biệt là trong cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại phong tỏa của đế quốc Mỹ, giữ vững sản xuất, ổn định đời sống, tích cực đóng góp sức người sức của cho tiền tuyến, cho đồng bào miền Nam bằng tình cảm sâu sắc với tinh thần “ Vì đồng bào miền Nam ruột thịt”…đi đầu trong thực hiện phong trào “ Thóc không thiếu cân, quân không thiếu người” tiến lên “ Thóc thừa cân, quân thừa người”, làm tròn trách nhiệm của thành phố Cảng, hoàn thành nhiệm vụ đối với đất nước, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. trong cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của Mỹ đối với Hải Phòng từ 1965 – 1972, quân dân Hải Phòng đã chiến đấu hơn 4000 trận, bắn rơi 317 máy bay (trong đó có 5 máy bay B52), bắt sống 16 phi công Mỹ, 8 lần bắn cháy tàu chiến địch. Xây dựng chiến tranh nhân dân trên biển, tổ chức theo dõi, rà phá, tháo gỡ 895 quả bom, thủy lôi, bảo đảm thông luồng lạch ra vào cảng Hải Phòng để tiếp nhận sự viện trợ của bạn bè quốc tế và chi viện cho các chiến trường.
5/ Hải Phòng cùng cả nước đi lên xây dựng Chủ nghĩa xã hội sau khi đất nước thống nhất, luôn khát vọng vươn lên, xứng đáng trước yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc và thành phố Hải phòng trong giai đoạn mới.
Sau khi đất nước thống nhất và đi lên chủ nghĩa xã hội, trong 10 năm (1975 -1985) Đảng bộ, quân và dân Hải Phòng đã phát huy tinh thần năng động, sáng tạo, giành được những thành tích đáng tự hào. Hải Phòng là quê hương của cơ chế khoán sản phẩm trong nông nghiệp; có những bước đi đột phá trong sản xuất kinh doanh; đạt được nhiều kết quả trong khai hoang, lấn biển,chỉnh trang và quản lý đô thị. Hải Phòng đã góp phần vào quá trình hình thành đường lối đổi mới toàn diện đất nước của Đảng ta.
Hơn 30 năm thực hiện đường lối đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Đảng bộ, quân và dân Hải Phòng đã phát huy cao độ truyền thống cách mạng vẻ vang, đoàn kết, nhất trí, khắc phục khó khăn, nỗ lực phấn đấu, giành được nhiều thành tựu quan trọng, tạo nên những chuyển biến tích cực và sâu sắc trên nhiều lĩnh vực.
Hải Phòng đã cùng cả nước bước ra khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế xã hội trong nửa cuối những năm 1980 - 1990, mở ra thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đời sống vật chất tinh thần của nhân dan không ngừng được nâng cao. Hải Phòng đã khẳng định được là thành phố Cảng, đầu mối giao thông quan trọng và là cửa chính ra biển của các tỉnh phía Bắc; hệ thống cảng biển, hạ tầng giao thông được đầu tư mạnh, có bước phát triển đột phá theo hướng đồng bộ, hiện đại.
Công tác qui hoạch và quản lý qui hoạch đạt kết quả tích cực. Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng được cải thiện và nâng cao. Văn hóa, giáo dục – đào tạo, y tế, khoa học – công nghệ có bước phát triển, đạt nhiều kết quả quan trọng, dần khẳng định là một trung tâm của vùng duyên hải Bắc bộ. Chính sách an sinh xã hội được quan tâm thực hiện có hiệu quả, tỉ lệ hộ nghèo giảm rõ rệt.
Công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị được coi trọng, tạo chuyển biến tích cực và toàn diện trên các lĩnh vực; hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước được nâng cao.Quốc phòng, an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội được giữ vững; thế trận quốc phòng toàn dân được củng cố vững chắc; quan hệ đối ngoại, hợp tác quốc tế được tăng cường và mở rộng. Trong giai đoạn 2016 – 2020, tổng sản phẩm (GRDP) tăng trưởng liên tục là 14,94%/ năm, gấp 1,42 lần mục tiêu, gấp 2,1 lần giai đoạn 2011 – 2015 trở thành điểm sáng của cả nước, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn tới; cơ cấu kinh tế chuyển dịch nhanh sang chiều sâu.
Các nghành kinh tế đều có bước phát triển. Công nghiệp thành phố có bước chuyển biến mạnh về chất. Thu hút được nhiều tập đoàn, công ty lớn hàng đầu thế giới và trong nước đầu tư với công nghệ hiện đại, tiên tiến, sản phẩm có giá trị gia tăng cao, tham gia mạng sản xuất toàn cầu và thúc đẩy phát triển nhanh các nghành công nghiệp hỗ trợ tạo sự chuyển biến về chất, thiết thực góp phần xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ. Sản xuất nông nghiệp được cơ cấu lại, gắn với xây dựng nông thôn mới được thực hiện với nhiều đổi mới, sáng tạo, hiệu quả cao, tạo chuyển biến mạnh về diện mạo nông thôn, thu hút đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến nông sản.
Kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông được đầu tư tương đối hoàn chỉnh, đồng bộ, hiện đại, có bước phát triển đột phá, tạo động lực mới thúc đẩy sự phát triển của thành phố, khẳng định được vai trò đầu mối giao thông quan trọng và cửa chính ra biển của các tỉnh phía Bắc với nhiều công trình trọng điểm như: Đường ô tô cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, đường nối thành phố Hạ Long – cao tốc Hà Nội – Hải Phòng; nâng cấp Cảng hàng không quốc tế Cát Bi, Cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện; Cầu đường ô tô Tân Vũ – Lạch Huyện, cầu Hoàng Văn Thụ, Cầu Rào 1…Hạ tầng đô thị phát triển đúng với 3 hướng chiến lược với tốc độ cao, hình thành rõ nét không gian đô thị với định hướng xanh, văn minh, hiện đại đáng sống. Năm 2024, vượt qua khó khăn thách thức từ tình hình kinh tế, chính trị thế giới biến động khó lường, thiên tai bão lũ diến biến phức tạp, gây hậu quả nghiêm trọng, kinh tế Việt Nam có sự phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ với nhiều điểm sáng do thực hiện hiệu quả các chính sách, tập trung nâng cao năng suất, đẩy mạnh cải cách cơ cấu, tận dụng cơ hội từ hội nhập quốc tế, đầu tư vào các động lực tăng trưởng mới như chuyển đổi số và kinh tế xanh.
Hải Phòng là địa phương chịu ảnh hưởng trực tiếp của cơn bão số 3 đã gây thiệt hại lớn đến hạ tầng kinh tế xã hội, sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, tài sản và đời sống nhân dân; tuy nhiên trước sự chỉ đạo quyết liệt, kịp thời của Lãnh đạo thành phố, cùng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, người dân và doanh nghiệp, kinh tế - xã hội của thành phố nhanh chóng đi vào ổn định, tốc dộ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) năm 2024 ước đạt 11,01% xếp thứ 3 cả nước, là năm thứ 10 liên tiếp duy trì tăng trưởng ở mức 2 con số; qui mô kinh tế ngày càng mở rộng, đặt dấu mốc là năm đầu tiên thành phố bước vào nhóm 5 tỉnh, thành phố có qui mô kinh tế lớn nhất cả nước (Hồ Chí Minh, Hà Nội, Bình Dương, Đồng Nai, Hải Phòng); nhiều chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu hoàn thành sớm hơn dự kiến, vượt mức kế hoạch đề ra; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân tiếp tục được nâng cao…
Sự nghiệp phát triển văn hóa, xã hội đạt kết quả tích cực, từng bước khẳng định là trung tâm của vùng Duyên hải Bắc bộ. Triển khai thực hiện nhiều chính sách an sinh xã hội, chăm sóc người có công với cách mạng đi trước một bước so với phát triển kinh tế đạt hiệu quả cao.
Thành phố xây dựng, củng cố quan hệ thương mại với trên 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó đặc biệt là các đối tác có quan hệ FTA. Quan hệ đối ngoại với các nước, địa phương, tổ chức quốc tế trong khu vực và thế giới tiếp tục đi vào chiều sâu.
Đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân được nâng cao, thu hẹp khoảng cách nông thôn – thành thị. Phát triển kinh tế bảo đảm gắn với củng cố, giữ vững quốc phòng an ninh, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo; an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững.
Tổ chức Đảng và hệ thống chính trị ngày càng vững mạnh; có nhiều đổi mới về tổ chức và phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành. Hoạt động của các cấp chính quyền ngày càng đổi mới theo hướng kiến tạo, hành động, đồng hành, phục vụ nhân dân, doanh nghiệp. Đội ngũ cán bộ thành phố tiếp tục độ kiện toàn theo hướng đủ về số lượng, nâng cao về chất lượng, đáp ứng tốt hơn yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Nhân dân tin tưởng, đồng thuận chung sức thực hiện các chủ trương, chính sách của Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân thành phố. Những thành tựu trên có ý nghĩa quan trọng, tạo nền tảng thế và lực mới để Hải Phòng bước vào giai đoạn phát triển mới cao hơn.
Phát huy truyền thống vẻ vang được hội tụ từ hàng ngàn năm của miền đất và con người Hải Phòng; truyền thống Trung dũng – Quyết thắng trong đấu tranh cách mạng và năng động sáng tạo qua 70 năm chiến đấu, xây dựng và phát triển thành phố; dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ, với tinh thần đoàn kết trách nhiệm, đổi mới và khát vọng vươn lên mạnh mẽ, Đảng bộ, Chính quyền, nhân dân và các lực lượng vũ trang thành phố Hải Phòng đoàn kết một lòng, quyết tâm xây dựng và phát triển Thành phố trở thành Thành phố gương mẫu của cả nước như lời Bác Hồ đã căn dặn và thực hiện thắng lợi các mục tiêu mà Bộ chính trị đã đề ra, tiếp tục đóng góp xứng đáng trước yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc và thành phố Hải phòng trong giai đoạn mới.
- Biên soạn: Nhóm giáo viên Lịch sử Trường Tiểu học, THCS và THPT Lý Thái Tổ-